Perronpapier

Spoorverhalen, geen dienstregeling

LeesbordDossier 01

Dienstregeling

Een dienstregeling verdeelt tijd en spoor

Een trein heeft op het juiste moment ruimte nodig. Dat verklaart waarom capaciteit meer is dan het aantal sporen.

01

Een treinpad is een afspraak in tijd

Een treinpad beschrijft de ruimte die een trein op bepaalde momenten op het spoor krijgt. Het is dus geen extra spoorstaaf of een permanent gereserveerde rijbaan. Verschillende treinen kunnen dezelfde infrastructuur gebruiken, zolang hun bewegingen in de planning en uitvoering op elkaar passen.

ProRail en vervoerders beginnen de verdeling met een basisuurpatroon: hoeveel treinen rijden op een traject en in welke frequentie? Vervolgens geven vervoerders aan waar, wanneer en met welke trein zij willen rijden. Bij overlappende aanvragen moeten oplossingen worden gezocht. Zo ontstaat achter de vertrektijden op een stationsbord een afsprakenstelsel voor reizigersvervoerders, goederenvervoerders en andere gebruikers van dezelfde spoorinfrastructuur.

Bronnen bij dit onderdeel: ProRail — Spoorruimte aanvragen · ProRail — Treinpaden en vertraging

02

Een late trein past niet vanzelf opnieuw

Wanneer een trein vertraagd raakt, kan de oorspronkelijk geplande ruimte niet meer beschikbaar zijn. Een andere trein rijdt daar mogelijk op tijd volgens zijn eigen treinpad. ProRail legt uit dat een vertraagde intercity daardoor achter een stoptrein of goederentrein kan terechtkomen.

De intercity alsnog overal voorrang geven kan nieuwe vertragingen bij andere treinen veroorzaken. Ook de eigenschappen van een goederentrein tellen mee: stoppen en opnieuw optrekken kosten tijd, en een lange trein kan niet op iedere plek worden stilgezet. De afweging gaat daarom over de gevolgen voor verschillende bewegingen samen. De snelste treinsoort is niet automatisch degene die op ieder moment als eerste verder kan zonder elders nieuwe problemen te veroorzaken.

Bronnen bij dit onderdeel: ProRail — Treinpaden en vertraging

03

Meer spoor is niet de enige mogelijkheid

De verbouwing bij Naarden-Bussum laat zien dat capaciteit ook van de inrichting afhangt. ProRail beschreef hoe het plaatselijke aantal sporen werd teruggebracht, terwijl de boog, wissels en seingeving werden aangepast. Het inhalen van langzame door snelle treinen werd in de uitleg gekoppeld aan Weesp. Een lokaal spoorplan krijgt zijn betekenis dus in een groter traject.

Daarnaast vraagt onderhoud eveneens ruimte. Een treinvrije periode reserveert een deel van het spoor voor werkzaamheden gedurende een bepaalde tijd. Die reservering moet naast de treinbewegingen worden gepland. Capaciteit gaat daardoor over de combinatie van infrastructuur, gebruiksvolgorde en beschikbaarheid. Alleen sporen tellen vertelt nog niet hoeveel passende treinpaden er op een dag kunnen worden aangeboden.

Bronnen bij dit onderdeel: ProRail — Spoorindeling bij Naarden-Bussum · ProRail — Wat is een treinvrije periode?

Bronnen en afbakening

Deze uitleg is gebaseerd op de onderstaande primaire bronnen. De controledatum beschrijft de gebruikte versie; publicaties en voorschriften kunnen later veranderen.

Een passage laten corrigeren? Bekijk de werkwijze voor correcties.